Ekonomia społeczna to bardzo szerokie pojęcie i dotyka wielu sfer życia społecznego. Kluczową zasadą tej idei jest misja społeczna, czyli działania na rzecz ludzi (członków, podopiecznych). Aby w pełni zrozumieć tą dziedzinę należy wyjaśnić czym jest główna jednostka ekonomii społecznej - przedsiębiorstwo społeczne.
Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce są od niedawna alternatywną formą zatrudnienia szczególnie dla osób mających trudności na rynku pracy. Są to między innymi osoby długotrwale bezrobotne, osoby bezdomne, niepełnosprawne w tym chore psychicznie.
Głównym celem firm społecznych oprócz celów gospodarczych jest misja społeczna, polegająca na aktywizacji zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Zyski z ich działalności w założeniu są reinwestowane w te cele lub we wspólnotę, a nie w celu maksymalizacji zysku lub zwiększenia dochodu udziałowców czy też właścicieli.
Teoretycy ekonomii społecznej zauważają następujące podstawowe kryteria i cechy przedsiębiorstw ekonomii społecznej:
Kryteria ekonomiczne:
- Stała działalność, mająca bezpośrednio na celu produkcję dóbr i/lub sprzedaż usług
- Wysoki stopień autonomii działania
- Ponoszenie znaczącego ryzyka ekonomicznego w prowadzeniu działalności
- Działalność przedsiębiorstw społecznych wymaga istnienia minimalnego personelu płatnego
Kryteria społeczne:
- Działalność przedsiębiorstw społecznych jest ukierunkowana na rzecz wspierania i rozwoju społeczności lokalnej i promowania poczucia odpowiedzialności społecznej na szczeblu lokalnym
- Przedsiębiorstwa społeczne wyróżnia także to, że ich działalność jest wynikiem kolektywnych wysiłków angażujących obywateli należących do danej wspólnoty lub grupy, którą łączą wspólne potrzeby lub cele
- Demokratyczne zarządzanie w przedsiębiorstwach społecznych oparte na zasadzie 1 miejsce, 1 głos
- Partycypacyjny charakter przedsiębiorstw społecznych
- Ograniczona dystrybucja zysków